Sprekende grafieken: zorg voor balans in je kleurgebruik | Tevredenheidsonderzoek.org

Sprekende grafieken: zorg voor balans in je kleurgebruik

Het gebruik van de juiste kleuren in een grafiek is essentieel voor het nut ervan.

Het doel van een grafiek in een rapport van een tevredenheidsonderzoek is, om zo eenvoudig mogelijk weer te geven hoe er op onderdelen van de vragenlijst is gescoord. Een grafiek moet in één oogopslag duidelijk maken waar we het op een onderdeel goed doen en waar het beter kan.

Mensen zien verschillen

Het menselijk brein registreert verschillen. Gelijksoortige zaken plakken we (bewust of onbewust) aan elkaar en trekken daardoor geen aandacht. Hiervan moeten we gebruik maken in onze grafieken: als de waarde die een kleur vertegenwoordigt heel anders is dan de waarde die een andere kleur vertegenwoordigt, moet die kleur dus ook duidelijk anders zijn.

Een voorbeeld van een effect dat we willen voorkomen, zien we in onderstaande grafiek uit de JOB Monitor 2010:

Grafiek JOB Monitor 2010

'Neutraal' en 'Positief' lijken bij elkaar te horen

Doordat de scores voor ‘neutraal’ en ‘positief’ in een gelijke kleur (zij het met andere helderheid) zijn weergegeven, ontstaat het beeld dat in de eerste lijn bijvoorbeeld 23% negatief is en 77% positief. De 31% ‘neutraal’ wordt onbewust bij de positieve score geteld, terwijl het net zoveel te zoeken heeft bij de negatieve score.

Mensen reageren op rood en groen

Niet alleen reageren we op verschillen, we zijn in de Westerse wereld ook opgegroeid met een associatie bij kleuren. Vooral rood en groen: rood is slecht, groen is goed.

Onderstaande grafiek uit een klanttevredenheidsonderzoek naar de WMO van de gemeente Voorschoten heeft hier last van:

Grafiek Klanttevredenheidsonderzoek WMO

Groen... is zeer ontevreden?!

De eerste indruk die veel mensen hier zullen hebben is, dat 8% van de respondenten zeer tevreden is over ‘wisselingen medewerkers’. Het tegendeel is waar: 8% is juist zeer óntevreden, maar door de keuze voor de kleur groen, dringt dit maar moeilijk tot de lezer door.

Gebruik signaalkleuren

Het doel van grafieken gaat wat mij betreft boven het doel van de huisstijl. Gebruik daarom zo veel mogelijk de bekende signaalkleuren in grafieken over tevredenheidsonderzoek: rood voor ‘zeer ontevreden’, groen voor ‘zeer tevreden’ en bijvoorbeeld oranje en lichtgroen voor scores ertussenin.

Gerelateerde artikelen:

  1. Hoe zorg je voor blije klanten?
  2. Vuistregels voor actiegericht tevredenheidsonderzoek